Ceza Muhakemesi Hukuku Kitabı

ALTINCI BÖLÜM ÖZEL YARGILAMA USULLERİ

§39– GAİP ve KAÇAKLARIN YARGILANMASI …………………………………………………..1121

I– Gaiplerin ceza muhakemesindeki durumu (CMK 244/1). …………………………1121

1) Gaibin tanımı. ………………………………………………………………………….1121

2) Gaip hakkında duruşma açma yasağı (CMK 244/2). …………………………………1122

3) Gaip hakkında delil toplama ve koruma tedbirleri (CMK 244/2). …………..1122

4) Naip hakim ve istinabe olunan mahkeme (CMK 244/3). …………………………1122

5) Gaip ile ilgili işlemlerde hazır bulunma yetkisi (CMK 244/4). ………………….1123

6) Gaip hakkında müdafi görevlendirilmesi (CMK 244/4). …………………………..1123

7) Güvence belgesi (CMK 246). …………………………………………………………………………1123

II– Kaçakların yargılanması (CMK 247)……………………………………………………………..1124

1) “Kaçak” tanımı (CMK 247/1). ………………………………………………………………………..1124

2) “Kaçak” kararı verilmesi (CMK 247/2). ………………………………………………………..1124

3) “Kaçak” hakkında kovuşturma yapılması, mahkumiyet kararı verilememesi (CMK 247/3). ……………………………………………………..1125

4) “Kaçak” için zorunlu müdafi gödevlendirilmesi (CMK 247/4). …….1125

5) Kaçak sanığın mal, hak ve alacaklarına elkoyma kararı (CMK 248/1). ………………………………………………………………………….1125

6) Kaçağın mal, hak ve alacaklarına elkoyma kararının kapsamı (CMK 248/2). ………………………………………………………………………….1126

7) Kaçağın elkonulan mal, hak ve alacaklarının korunması (CMK 248/3). ………………………………………………………………………….1126

8) Elkoyma kararının kaldırılması (CMK 248/4). ……………………………1127 9) Tutuklama kararının, kaçağın yokluğunda verilebilmesi (CMK 248/5). ………………………………………………………………………….1127

10) Kaçağın bakmakla yükümlü olduğu yakınlarına yardım kararı (CMK 248/6). ………………………………………………………………………….1128

11) Kaçağa tutuklanmama güvencesi verilmesi (CMK 248/7). ……………1128 12) Kaçağın mal, hak ve alacaklarına elkonulması ile ilgili kararlara itiraz (CMK 248/8). ………………………………………………………………………….1129 13) Kaçak hakkında eski hale getirme. …………………………………………….1129 §40– TÜZEL KİŞİNİN TEMSİLİ …………………………………………………..1129 I– Tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturma (CMK 249/1). …………………………………..112957 1) Ceza sorumluluğu bulunan tüzel kişiler. ……………………………………..1129 2) Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru. ……………………………………1130 3) Tüzel kişi ile uzlaşma. ……………………………………………………………..1130 4) Tüzel kişinin cezalandırılması sorunu ve sanığın gerçek kişi olması şartı. ……………………………………………………………………………………….1133 5) Koruma tedbirleri. ……………………………………………………………………1133 6) Çek Düzenleme ve Çek Hesabı Açma Yasağı. …………………………….1133 7) Ruhsat iptali. …………………………………………………………………………..1136 II– Tüzel kişinin organ veya temsilcisinin duruşmaya kabul edilmesi (CMK 249/1). ………………………………………………………………………….1139 §41– UZLAŞMA …………………………………………………………………………….1139 I– Uzlaşma ve “uyuşmazlığın saptırılması”. ……………………………………1139 1) Uyuşmazlıkların alternatif yöntemlerle halledilmesi. ……………………1139 2) CMK daki uzlaşma. …………………………………………………………………1139 II– Ceza Muhakemesi Kanunun “uzlaşma” sistemi. ………………………….1140 1) Uzlaşma, “yaptırım benzeri” olan ve “davayı düşürücü” bir kurumdur. ……………………………………………………………………………….1140 2) Şikayet şartının gerçekleşmesi koşulu. ……………………………………….1142 3) Suça ilişkin araştırma yapılması ve yeterli şüphe. ………………………..1142 4) Uzlaşma teklifinin yapılması. …………………………………………………….1142 5) Şüphelinin uzlaşmadaki hakları. ………………………………………………..1143 6) Mağdurun uzlaşmadaki hakları. …………………………………………………1144 III– Uzlaşmaya tabi olan ve olmayan suçlar ……………………………………..1144 1) Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar, uzlaşmaya tabidir. …………………………………………………………………….1144 2) Şikayete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın, CMK 253/1–b de sayılan suçlar, uzlaşmaya tabidir. ……………………………………………….1147 3) Diğer Kanunlardaki “şikayete bağlı olmayan” suçlarda uzlaşma için, açık hüküm bulunması gerekir. ………………………………………………….1147 a) Diğer Kanunlardaki “soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan” suçlar: ……………………………………………………1147 b) Diğer Kanunlardaki “re’sen kovuşturulan” suçlar: …………………..1148 c) Çek suçlarında uzlaşma: ……………………………………………………….1148 4) Uzlaşma uygulanamayan etkin pişmanlık suçları. ………………………..1149 5) Uzlaşma uygulanamayan cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar. ……….1149 6) Uzlaşma uygulanamayan bağlantılı suçlar. ………………………………….114958 7) Uzlaşma uygulanamayan önödemeye tabi suçlar. ………………………..1149 8) Uzlaşma uygulanamayan, mağduru kamu tüzel kişisi olan suçlar. …1150 IV– Uzlaştırmacı olabilenler: C. savcısı, avukat veya hukukçu. …………..1150 1) C. Savcısının uzlaştırmayı kendisinin gerçekleştirmesi. ……………….1150 2) Baro tarafından uzlaştırmacı olarak görevlendirilen avukat. ………….1150 3) Hukuk öğrenimi görmüş kişiler arasından uzlaştırmacı görevlendirilmesi……………………………………………………………………..1151 V– Uzlaştırma işlemlerinin yürüyüşü. ……………………………………………..1152 1) Kolluk tarafından yapılan soruşturma işlemleri. ………………………….1152 2) Savcılık tarafından yapılan soruşturma işlemleri. ………………………..1153 3) Baro tarafından yapılması gereken hususlar. ……………………………….1153 4) Uzlaştırmacıya ödenen ücret. …………………………………………………….1154 5) Uzlaştırma ilkeleri. …………………………………………………………………..1154 6) Süreler. …………………………………………………………………………………..1154 7) Uzlaşma oturumu öncesi yapılan hazırlık evresi. …………………………1154 VI– Uzlaştırma müzakereleri aşaması. ……………………………………………..1155 1) Tanışma ve uzlaştırmacının giriş konuşması. ………………………………1155 2) Bilgi toplama aşaması (doğrudan soru ve çapraz sorgu). ………………1156 3) Halledilmesi gereken problemleri sınırlama ve daraltma evresi. ……1156 4) Ayrı yerlerde toplanma (caucus). ……………………………………………….1157 5) Tarafların tekliflerini belirleme evresi. ………………………………………..1157 6) Müzakere aşaması (negotiation). ……………………………………………….1157 7) Uzlaşma sureti ve edim. ……………………………………………………………1158 a) Uzlaşma ve edimin belirlenmesi aşamasında dikkat edilecek hususlar ………………………………………………………………………………1158 b) Edim …………………………………………………………………………………..1158 8) Raporun düzenlenmesi aşaması (closure). …………………………………..1159 9) Haricen uzlaşma. ……………………………………………………………………..1159 10) Üzerinde uzlaşılan edimin ifa edilmesi ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi. ……………………………………………………………1159 11) Uzlaşmama durumunda veya uzlaşmaya rağmen, edimin ifa edilmemesi halinde, hukuk davası açılması ve hukuk davası açmak için zamanaşımı sorunu. ……………………………………………………………………………………1160 12) Mahkeme tarafından uzlaştırma. ………………………………………………..1160 VII– Çocuk hukukunda uzlaşma. ………………………………………………………1163 VIII– Birden çok fail bulunması halinde uzlaşma (CMK 255). ………………116359 §42– MÜSADERE MUHAKEMESİ ……………………………………………….1163 I– Müsadere tali davası (CMK 256)1) …………………………………………..1163 II– Müsadere duruşması ve karar (CMK 257).777 ……………………………1165 III– Kanun yolu (CMK 258). …………………………………………………………..1166 IV– Suç konusu olmayan eşyanın müsaderesi (CMK 259). …………………1166 YEDİNCİ BÖLÜM OLAĞAN KANUN YOLLARI §43– KANUN YOLLARINA BAŞVURMA HAKKI ………………………..1167 I– Kanun yolu muhakemesinin gayesi ve görevi. …………………………….1167 1) Kararda hata ihtimali. ……………………………………………………………….1167 2) Denetim muhakemesi. ………………………………………………………………1168 3) Başka makam bakar. ………………………………………………………………..1168 4) Kanun yolunda “yargılama makamı kararları” incelenir. ………………1169 5) Kanun yoluna başvurmak insan hakkıdır: İHAS 7 No’lu Protokol…1169 6) Kanun yollarının çeşitleri. …………………………………………………………1171 II– Kanun yolu muhakemesinde iddia hakkı. ……………………………………1172 III– Kanun yolu davasının açılması. …………………………………………………1173 1) Kanun yoluna başvurma hakkının öğretilmesi. ……………………………1173 2) İstek koşulu. ……………………………………………………………………………1173 3) Kanun yoluna başvuru harcı. …………………………………………………….1174 4) Otomatik açılma. ……………………………………………………………………..1175 5) Başvurulacak makam. ………………………………………………………………1175 6) Karardan zarar görmek şartı. …………………………………………………….1176 7) Beraat dışındaki kararlardan zarar görme sorunu. ………………………..1178 8) Karardan önce kanun yolu davası açılamaz. ……………………………….1178 9) Başvuru süresi. ………………………………………………………………………..1178 10) Davanın kabulü kararı. ……………………………………………………………..1179 11) Vazgeçme, gerialma. ………………………………………………………………..1179 IV– Kanun yolu davasının açılmasının sonuçları. ………………………………1180 1) Muhakemeye devam olunması. …………………………………………………1180 2) Yargılaşmaya engel olması. ………………………………………………………1180 3) Ceza infazının geri bırakılması veya durması. …………………………….1181 4) Mahkûmiyetten gayrı kararlarda yerine getirmenin mümkün olması. 118160 5) Yargılamanın istekle bağlı olması. ……………………………………………..1182 6) Verilecek kararın kesin olması. ………………………………………………….1182 7) Verilecek kararın kanun yolu davası açmayanlara tesir etmemesi. …1183 8) Sanık aleyhindeki kanun yolu davasında verilecek kararın sanık lehine olabilmesi. …………………………………………………………………….1183 9) Aleyhe değiştirmeme mecburiyeti doğması: Reformatio in peius. …1183 V– Kanun yoluna başvurabilenler (CMK 260/1) ………………………………1184 1) Cumhuriyet savcısının kanun yoluna başvurma yetkisi (CMK 260/2). ………………………………………………………………………….1184 2) Katılan ve katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş olanlar. . ………………………………………………………………………………….1186 3) Şüpheli ve sanığın kanun yolu davası açması.. ……………………………1188 4) Avukatın başvurma hakkı (CMK 261). ……………………………………….1189 5) Yasal temsilci ve eşin dava hakkı. ……………………………………………..1191 6) Medenî bakımdan sorumlunun kanun yolu davası. ………………………1193 7) Üçüncü şahısların kanun yolu davası açması. ……………………………..1193 8) Olağanüstü kanun yolu dâvası açabilenler: Yargılamanın yenilenmesi davası. ……………………………………………..1194 9) Yargıtay C. Başsavcısının itirazı davası açabilenler. …………………….1194 10) Kanun yararına bozma davası açabilenler. …………………………………1195 11) Tutuklunun kanun yoluna başvurması (CMK 263). ……………………..1195 VI– Kanun yolunun belirlenmesinde hata (CMK 264). ………………………1196 VII– Başvurudan vazgeçme (CMK 266). ……………………………………………1196 §44– İTİRAZ…………………………………………………………………………………1200 I– İtiraz yolunun niteliği. ……………………………………………………………..1200 a) Hâkimlik makamı kararları. …………………………………………………1200 b) Mahkeme makamı kararlarına, kaide olarak, itiraz olunamaz. ….1200 II– İtiraz olunabilen kararlar. …………………………………………………………1201 1) Kanunun itirazı kabul ettiği haller. ……………………………………………1201 2) İtiraz olunabilen mahkeme kararları kanunda gösterilmiştir. ………..1201 III– İtiraz olunamayan kararlar. ………………………………………………………1201 1) Savcılık işlemleri. ……………………………………………………………………1201 2) İtiraz edilemeyen hakimlik kararları. …………………………………………1202 3) Mahkeme kararları. …………………………………………………………………1202 4) Yargıtay kararları. ……………………………………………………………………120361 5) İtiraza müsait olmayan kararlar. ………………………………………………..1203 IV– İtiraz yolunda yargılama makamı. …………………………………………….1203 1) İtiraz için başvurulacak makam. ……………………………………………….1203 2) İtirazı inceleyen makam. ………………………………………………………….1203 V– İtiraz dâvasının açılması ve sonuçları. ……………………………………….1205 1) İtiraz davası açılmasının genel sonuçları. …………………………………..1205 2) İddia hakkı. …………………………………………………………………………….1205 3) İtiraz süresi. ……………………………………………………………………………1205 4) Davanın açılması. ……………………………………………………………………1205 5) Kararı veren makamın itiraz edilen kendi kararını düzeltme yetkisi (CMK 268/2). …………………………………………………………………………1206 6) İtiraza mahsus diğer sonuçlar. …………………………………………………..1206 7) İtirazın yerine getirmeye etkisi (CMK 269). ………………………………1208 8) İtirazın karşı tarafa bidirilebilmesi (CMK 270/1 cü. 1). ……………….1208 9) İtirazda maddi meselenin incelenmesi (CMK 270/1 cü. 2). ………….1208 VI– İtiraz üzerine verilen karar (CMK 271). …………………………………….1209 VII– Tutuklama kararına (veya yakalama emrine) itiraz. …………………….1209 1) Tutuklama kararına itiraz. ………………………………………………………..1210 2) Tutuklu şüphelinin salıverilme istemleri hakkındaki kararlara itiraz………………………………………………………………………………………1210 3) Yargılama makamı tarafından verilen yakalama emrine karşı itiraz……………………………………………………………………………………….1211